Ramak kala, işyerinde meydana gelen ve çalışana, işyerine ya da iş ekipmanına zarar verme potansiyeli olduğu hâlde zarar vermeyen olaydır. Tanım, İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin 4. maddesinde yer alır. Ramak kala olaylar SGK’ya bildirilmez; ancak işveren 6331 sayılı Kanun’un 14. maddesi gereği bu olayları incelemek ve raporlamakla yükümlüdür.
Bu rehber, NEBOSH Gold Learning Partner (1593) ve IOSH Licensed Training Provider (4175) olan Ege Consulting tarafından hazırlanmıştır. Son inceleme: 5 Kasım 2026.
Ramak kala ne demek?
Ramak kala, günlük Türkçede “az kalsın, neredeyse” anlamında kullanılan bir ifadedir. İş sağlığı ve güvenliğinde ise belirli bir olay türünün adıdır: bir şey gerçekten olmuştur, ama sonuç şans, zamanlama ya da son anda yapılan bir hareket sayesinde zarara dönüşmemiştir. İngilizcedeki karşılığı near miss‘tir. Birleşik Krallık’ın İSG kurumu HSE de near miss’i zarar vermediği hâlde yaralanma veya sağlık bozulmasına yol açma potansiyeli olan olay olarak tanımlar (HSG245).
Ramak kala, iş kazası ve tehlikeli durum arasındaki fark
En sık karışan dört kavramı ayıran soru şudur: bir olay gerçekleşti mi, gerçekleştiyse kim ya da ne zarar gördü?
| Kavram | Ne oldu? | Örnek | Yasal karşılığı |
|---|---|---|---|
| Tehlikeli durum | Henüz olay yok, koşul var | Basamağı kırık merdiven | Ciddi ve yakın tehlikede çalışan işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber verir (6331 md. 19) |
| Ramak kala | Olay oldu, zarar yok | Düşen alet boş alana çarptı | İnceleme ve rapor (6331 md. 14/1-b); kayıtlar risk değerlendirmesinde kullanılır |
| Maddi hasarlı olay | Yaralanma yok, işyeri veya ekipman zarar gördü | Forklift rafa çarptı, kimse yaralanmadı | İnceleme ve rapor (6331 md. 14/1-b) |
| İş kazası | Çalışan zarar gördü | Düşen alet çalışanı yaraladı | Kayıt, inceleme, rapor ve üç iş günü içinde SGK bildirimi (6331 md. 14) |
Sık yapılan hata, maddi hasarlı olayı ramak kala saymaktır. Yönetmelikteki tanım “zarara uğratmayan” olaydan söz eder; ekipman zarar görmüşse olay ramak kala değildir. Yönetmeliğin 8. maddesi de bu iki kaydı ayrı ayrı sayar. Kazanın kendisi hakkında ayrıntı için kaza bildirimini kim yapar yazımıza bakabilirsiniz.
Ramak kala olay örnekleri
Aşağıdakiler kavramı anlatmak için yazılmış genel örneklerdir; gerçek olay kaydı değildir.
- İnşaat: İskeleden düşen el aleti, birkaç saniye önce çalışanların geçtiği alana düşer.
- Depo: Geri manevra yapan forklift yaya yoluna girer, yaya son anda durur.
- Üretim: Operatör elini çektikten hemen sonra, durduğu sanılan makine hareket eder.
- Elektrik: Enerjisi kesildiği düşünülen hatta, işe başlamadan yapılan ölçümde gerilim görülür.
- Kaldırma: Yük sapandan kayar ve o sırada kimsenin bulunmadığı alana iner.
- Ofis: Islak zeminde kayan çalışan, düşmeden dengesini bulur.
Hepsinde ortak nokta aynıdır: sonucu belirleyen şey alınmış bir önlem değil, çoğu zaman rastlantıdır. Aynı olay başka bir anda tekrarlanırsa sonucu farklı olabilir.
Ramak kala bildirimi zorunlu mu, kime yapılır?
Burada iki ayrı konu karıştırılır: kuruma yapılan bildirim ve işyeri içindeki kayıt.
- SGK: 6331 sayılı Kanun’un 14. maddesinin SGK bildirimi öngören fıkrası iş kazalarını ve meslek hastalıklarını sayar. Ramak kala bu kapsamda değildir.
- İşveren: Aynı maddeye göre işveren, çalışanı, işyerini ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olayları inceler ve raporlarını düzenler.
- Çalışan: 19. madde, ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaşan çalışana işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber verme yükümlülüğü getirir. Bildirimin nasıl yapılacağını işyeri kendi prosedüründe belirler.
Ramak kala risk değerlendirmesini nasıl etkiler?
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği ramak kalayı iki yerde doğrudan ele alır. 8. madde, tehlikeler tanımlanırken toplanacak bilgiler arasında ramak kala olay kayıtlarını sayar. 12. madde ise ramak kala olay meydana gelmesini, risk değerlendirmesinin tamamen veya kısmen yenilenmesini gerektiren durumlar arasında gösterir. Dolayısıyla kaydedilmeyen bir ramak kala, risk değerlendirmesinin de eksik kalması anlamına gelebilir.
Bu açıklamalar hukuki görüş niteliğinde değildir; güncel yükümlülükler resmî kaynaklardan doğrulanmalıdır.
Ramak kala bildirim formunda neler olmalı?
6331 sayılı Kanun ve Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği tek tip bir ramak kala formu öngörmez; form işyerinin kendi prosedürüne göre hazırlanır. Kısa tutulması, doldurulma ihtimalini artırır. Şu alanlar çoğu işyeri için yeterli bir başlangıçtır:
- Tarih, saat ve yer
- Ne oldu? (kısa ve yalın anlatım)
- Ne olabilirdi? (olası en kötü sonuç)
- O sırada yapılan iş, kullanılan ekipman ve koşullar
- Hemen alınan önlem
- Bildiren kişi (isteğe bağlı; gereğinden fazla kişisel veri istenmez)
- Takip sorumlusu, yapılacak iş ve tarih
“Ne olabilirdi?” alanı formun en değerli kısmıdır, çünkü olayın önceliğini gerçek sonuç değil potansiyel sonuç belirler. Yüksek potansiyelli olaylar kaza gibi araştırılıp raporlanır; bunun için olay araştırma raporu rehberimize bakabilirsiniz.
Ramak kala kutusu nedir, tek başına yeterli mi?
Ramak kala kutusu, çalışanların bildirim kartlarını bıraktığı fiziksel kutudur. 6331 sayılı Kanun ve Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği kutu kullanımını düzenlemez; kutu, zorunluluk değil bir bildirim yöntemidir. Çevrim içi form ya da doğrudan amire bildirim de aynı amaca hizmet edebilir.
Yöntem ne olursa olsun bir bildirim sistemini işleten şey, sonrasında olanlardır: bildirimlerin düzenli okunması, kişiye geri dönüş yapılması ve bildirimi yapanın bundan zarar görmemesi. Açılmayan bir kutu ya da sonuçsuz kalan bildirimler, bir süre sonra bildirimi de bitirir.
Ramak kala neden kaydedilir, nasıl değerlendirilir?
HSE’nin kaza araştırma rehberi HSG245, ramak kalaları araştırmanın kazaları araştırmak kadar yararlı ve çok daha kolay olduğunu belirtir: yaralılarla ve ailelerle uğraşılmaz, cezai veya hukuki işlem tehdidi araştırmanın üzerinde durmaz, tanıklar da yardımcı olmaya ve doğruyu söylemeye daha yatkındır. Klasik 1-29-300 kuralı da aynı düşünceye dayanır; ancak bu oran kesin bir doğa yasası değil, tarihsel bir modeldir. Ramak kalaların kurumda nasıl öğrenmeye dönüştüğü için olaylardan öğrenme kültürü yazımıza bakabilirsiniz.
Değerlendirmede üç nokta belirleyicidir:
- Kişiye değil, sisteme bakın. Ege Consulting kurucu direktörü Özgür Cengiz’in kaza araştırmasında öne çıkardığı ilke ramak kala için de geçerlidir: kişiyi değil; işi, sistemi, kararları, bariyerleri ve organizasyonel koşulları inceleyin. Kök neden analizi bu noktada devreye girer.
- “Tekrar eğitim” ile kapatmayın. Aksiyonun yalnızca çalışana yeniden eğitim verilmesiyle sınırlanması, kaza araştırmalarındaki yaygın hatalardan biridir. Aynı koşullar yerinde kalıyorsa olay tekrarlanabilir.
- Sayıyı düşürmeyi hedeflemeyin. Az bildirim her zaman az olay demek değildir; bildirimlerin saklandığını da gösterebilir. Bildirim sayısını yorumlarken proaktif ve reaktif göstergeleri birlikte okumak gerekir.
Kuruluşunuzda olay araştırma yetkinliğini geliştirmek isterseniz Olay Araştırma ve Kök Neden Analizi Eğitimi sayfamızı inceleyebilir ya da bize ulaşabilirsiniz. Ramak kala kayıtlarının kurulda nasıl gündeme alınacağı için İSG kurulu toplantısı rehberine de bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ramak kala ne demek?
İşyerinde meydana gelen, çalışana, işyerine ya da iş ekipmanına zarar verme potansiyeli olduğu hâlde zarar vermeyen olay demektir. İngilizce karşılığı near miss’tir.
Ramak kala SGK’ya bildirilir mi?
Hayır. 6331 sayılı Kanun’un SGK bildirimi öngören hükmü iş kazalarını ve meslek hastalıklarını sayar. Ancak işveren ramak kala olayları incelemek ve raporlamakla yükümlüdür.
Ramak kala iş kazası mıdır?
Hayır. İş kazasında çalışan zarar görür; ramak kala olayda ise zarar potansiyeli vardır ama zarar oluşmamıştır.
Ekipman zarar gördüyse olay ramak kala sayılır mı?
Hayır. Yönetmelikteki tanım zarara uğratmayan olaydan söz eder. Yaralanma olmadan ekipmanın zarar gördüğü olaylar ayrı bir kayıt türüdür, ancak onlar için de inceleme ve rapor gerekir.
Ramak kala kutusu zorunlu mu?
6331 sayılı Kanun ve Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği kutu kullanımını düzenlemez. Kutu, işyerinin seçebileceği bildirim yöntemlerinden biridir.
Kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, md. 14 ve 19
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG 29.12.2012, 28512), md. 4, 8 ve 12
- HSE, HSG245: Investigating accidents and incidents




